Kleppen stellen bij je motor: wanneer en waarom?

Kleppen stellen bij een motor is het controleren en zo nodig bijstellen van de klepspeling: de kleine ruimte tussen nokkenas en klep. Die speling verandert langzaam doordat kleppen en klepzittingen slijten. Hoe vaak het moet, staat in het onderhoudsschema van jouw model, en dat verschilt sterk: bij de ene motor hoort het bij elke grote beurt, bij de andere pas na tienduizenden kilometers. Sla je het over, dan merk je het vaak pas als de motor slecht loopt of een klep verbrandt.

Wat is klepspeling eigenlijk?

Elke cilinder heeft inlaat- en uitlaatkleppen die door de nokkenas worden opengeduwd. Tussen die twee zit bewust een klein beetje ruimte, meestal een paar honderdste millimeter. Die ruimte is nodig omdat metaal uitzet als het warm wordt. Zonder speling zou een klep bij een warme motor niet meer helemaal dichtgaan.

De fabrikant schrijft per klep een bandbreedte voor, apart voor inlaat en uitlaat. Die waarden staan in het werkplaatshandboek, niet in de instructieboekjes die bij de motor zitten.

Te veel of te weinig speling: wat merk je?

Speling verandert niet altijd dezelfde kant op, en dat maakt het verraderlijk.

• Te veel speling: de klep opent later en minder ver. Je hoort vaak een tikkend of ratelend geluid uit de cilinderkop, vooral stationair. Vervelend, maar meestal niet direct schadelijk.
• Te weinig speling: dit is de gevaarlijke kant, en je hoort er niets van. De klep sluit niet meer goed af, waardoor hij zijn warmte niet kwijt kan aan de klepzitting. Gevolg: moeilijk starten als de motor warm is, onrustig stationair, minder vermogen en op den duur een verbrande klep.

Omdat klepzittingen bij veel moderne motoren juist inslijten, wordt de speling met de jaren vaak kleiner. Een motor die stil en soepel lijkt te lopen, kan dus toch te krappe kleppen hebben. Meten is de enige manier om het zeker te weten.

Wanneer moet je de kleppen laten stellen?

Kijk in het onderhoudsschema van jouw motor. Daar staat of en wanneer de klepspeling gecontroleerd moet worden. Een paar vuistregels:

Motoren met veel toeren en een hoog vermogen per cilinder vragen meestal vaker om een controle dan rustige toermotoren. Heeft je motor een onbekende onderhoudshistorie, laat de kleppen dan meten bij de eerstvolgende grote beurt, ook als de teller nog niet op het interval staat. En hoor je ineens een tikkend geluid dat er eerst niet was, wacht dan niet op de volgende beurt.

Sommige motoren hebben hydraulische klepstoters. Die stellen zichzelf af en hoeven niet gesteld te worden. Ook dat staat in het schema.

Hoe gaat kleppen stellen in de werkplaats?

Het werk gebeurt altijd aan een koude motor. De monteur haalt de kleppendeksel eraf, draait de krukas per cilinder naar de juiste stand en meet de speling van elke klep met voelermaatjes: dunne stripjes met een vaste dikte.

Valt een klep buiten de voorgeschreven waarde, dan hangt het bijstellen af van de constructie:

Stelschroef met contramoer: de speling wordt met de schroef bijgesteld en daarna vastgezet. Relatief snel werk.

Shims (stelplaatjes): de speling wordt bepaald door een plaatje met een bepaalde dikte. Om dat te vervangen moet vaak de nokkenas eruit. Na het meten wordt uitgerekend welke dikte nodig is, het juiste plaatje erin gezet en alles opnieuw gemeten.

Daarna gaat er een nieuwe pakking op de kleppendeksel, en controleert de monteur of de nokkenas-tandwielen weer in de juiste stand staan.

Waarom duurt het bij de ene motor zoveel langer dan bij de andere?

Het verschil zit in de bereikbaarheid en de constructie. Bij een eencilinder met stelschroeven is de cilinderkop meteen te zien. Bij een viercilinder met shims moeten er vaak eerst kuipdelen, tank, luchtfilterhuis en radiateur los voordat je bij de kleppendeksel kunt. Een tweecilinder met twee koppen kan ook meer werk zijn dan je denkt.

Bij Bakker Motors werken we met één uurtarief van €85, voor elk merk. Hoeveel uur het wordt, hangt af van je model en of er stelplaatjes gewisseld moeten worden. Vraag gerust vooraf om een indicatie voor jouw motor.

Zelf kleppen stellen?

Het kan, als je het werkplaatshandboek hebt, de juiste voelermaatjes, een momentsleutel en geduld. Wees eerlijk over je ervaring: een verkeerd teruggeplaatste nokkenas of een verkeerde dikte shim kan de motor flink beschadigen. Meten en noteren is een goede eerste stap; bijstellen met shims laat je bij twijfel aan de werkplaats.

Hoort kleppen stellen bij de grote beurt?

Bij ons wel, als het schema van jouw motor erom vraagt. In onze werkplaats in Zaandam zit het controleren van de kleppen, samen met bougies en remvloeistof, in de grote beurt volgens het onderhoudsschema van de fabrikant. Zo gebeurt het op het juiste moment en hoef je er zelf niet aan te denken.

Twijfel je of jouw motor aan de beurt is, of hoor je dat tikje? Maak een afspraak via onze werkplaats of bel ons. Wil je meer weten over wat een motorblok aankan, lees dan ook hoeveel kilometer een motorblok kan lopen en motorolie uitgelegd.